sunucusat.com

Sunucu satmadan önce veriler nasıl güvenle silinir?

· 4 dk okuma

Bir sunucu elden çıkarılırken en çok ihmal edilen iş disklerin temizlenmesidir. Oysa sunucu satmadan önce veri silme işlemini doğru yapmak, satışın en önemli adımıdır. Cihaz elinizden çıktıktan sonra üzerindeki bilgiye ne olacağını denetleyemezsiniz.

Bu yazıda verilerin neden kendiliğinden gitmediğini, mekanik disklerde ve SSD'lerde hangi yöntemin işe yaradığını ve disklerin dışında nelere bakmanız gerektiğini anlatıyoruz.

Dosya silmek ve format atmak neden yetmez?

İşletim sisteminde bir dosyayı sildiğinizde verinin kendisi diskten kalkmaz. Yalnızca dosyanın nerede durduğunu gösteren kayıt silinir ve o alan boş olarak işaretlenir. Üzerine yeni bir şey yazılana kadar eski veri yerinde durur.

Hızlı format da aynı şekilde çalışır. Dosya sistemi sıfırdan kurulur ama diskin içeriği büyük ölçüde olduğu gibi kalır. RAID dizisini silmek ya da sanal diski kaldırmak da veriyi yok etmez.

İşletim sistemini yeniden kurmak da çözüm değildir. Kurulum diskin yalnızca bir bölümüne yazar, geri kalan alandaki eski veri olduğu gibi kalır.

Kurtarma yazılımları tam olarak bu durumdan yararlanır. Bu yüzden satacağınız bir diskin içeriğini bilerek ve doğrulanabilir biçimde yok etmeniz gerekir.

Disklerde kişisel veri varsa, cihazı elden çıkarırken de bu verilerden siz sorumlusunuz. KVKK açısından yükümlülüğünüz sunucuyu kapatmakla sona ermez.

Önce yedek, sonra envanter

Silme işlemi geri alınamaz. Başlamadan önce iki şeyi yapın.

  1. İhtiyacınız olan her verinin yedeğini alın ve yedeğin açıldığını deneyerek doğrulayın.
  2. Cihazdaki tüm depolama birimlerinin listesini çıkarın.

İkinci madde göründüğünden önemlidir. Bir sunucuda veri yalnızca ön taraftaki disk yuvalarında durmaz. Kasanın içinde işletim sistemi için kullanılan SD kartlar, anakarta takılı USB bellekler ya da M.2 diskler olabilir. Bunlar gözden kaçarsa silinmeden gider.

Listeyi çıkarırken her birimin türünü de not edin. Mekanik disk ile SSD farklı yöntemlerle temizlenir.

Sunucu satmadan önce veri silme yöntemleri

Doğru yöntem diskin türüne bağlıdır. Aşağıdaki tablo genel yaklaşımı özetler.

Depolama türüUygun yöntem
Mekanik disk (SAS, SATA)Diskin tamamının üzerine yazma
SATA ve SAS SSDDiskin kendi güvenli silme komutu
NVMe SSDDiskin kendi biçimlendirme ya da temizleme komutu
Kendinden şifreli diskŞifreleme anahtarının yok edilmesi
Arızalı, erişilemeyen diskFiziksel imha

Mekanik diskler. Bu disklerde en bilinen yöntem, diskin baştan sona tamamının üzerine yazmaktır. DBAN ve nwipe gibi araçlar bu iş için yaygın olarak kullanılır. Büyük kapasiteli disklerde işlem saatler sürebilir, bunu planınıza katın.

SSD'ler. SSD'lerde üzerine yazma tek başına güvenilir değildir. Disk, yazma işlemlerini kendi içinde farklı hücrelere dağıtır ve işletim sisteminin göremediği yedek alanlar tutar. Bu yüzden SSD'lerde diskin kendi yerleşik komutu kullanılmalıdır. SATA disklerde bu ATA Secure Erase olarak bilinir, NVMe disklerde benzer işi gören biçimlendirme ve temizleme komutları vardır.

Kendinden şifreli diskler. Bazı diskler veriyi her zaman şifreli yazar. Bu disklerde şifreleme anahtarının değiştirilmesi, içerideki veriyi okunamaz hale getirir. Bu yönteme kriptografik silme denir ve çok hızlıdır.

Arızalı diskler. Çalışmayan bir diske komut gönderemezsiniz ama içindeki veri hâlâ plakalarda ya da hücrelerde durur. Böyle diskleri satışa dahil etmeyin, fiziksel olarak imha ettirin.

Hangi aracı kullanacağınızdan emin değilseniz önce disk üreticisinin ve sunucu üreticisinin belgelerine bakın. Birçok sunucunun açılış menüsünde ya da yönetim arayüzünde diskleri silmeye yarayan yerleşik bir özellik bulunur.

Hangi yöntemi seçerseniz seçin, işlem bittikten sonra sonucu doğrulayın. Çoğu araç silme sonunda bir rapor üretir. Bu raporu saklamak, ileride sorulduğunda elinizde bir kayıt olmasını sağlar.

RAID denetleyicisi arkasındaki diskler

Sunucularda diskler çoğunlukla doğrudan değil, bir RAID denetleyicisi üzerinden bağlıdır. Bu durumda işletim sistemi tek tek diskleri değil, denetleyicinin sunduğu sanal diski görür.

Bunun iki sonucu vardır. Birincisi, silme aracınız fiziksel diskleri hiç göremeyebilir. İkincisi, sanal diskin üzerine yazmak, yedek olarak bekleyen ya da diziye dahil olmayan diskleri kapsamaz.

Çözüm için şu yollardan biri izlenir.

  • Denetleyicinin kendi yönetim ekranında disk silme özelliği varsa onu kullanın.
  • Denetleyici destekliyorsa diskleri doğrudan erişim kipine alın ve aracınızı öyle çalıştırın.
  • Diskleri söküp doğrudan bağlantı sunan başka bir makinede silin.

Hangisini seçerseniz seçin, envanterinizdeki her fiziksel diskin tek tek işlendiğini kontrol edin. Yuvada takılı ama diziye dahil olmayan diskler en sık unutulanlardır.

Disklerin dışında neleri sıfırlamalısınız?

Veri yalnızca disklerde durmaz. Sunucunun kendi ayarları da ağınız hakkında bilgi taşır.

  • Uzaktan yönetim arayüzünü (iDRAC, iLO ve benzeri) fabrika ayarlarına döndürün. Burada IP adresleri, kullanıcı hesapları ve kayıtlar bulunur.
  • BIOS ya da açılış parolası koyduysanız kaldırın. Parolalı bir cihaz test edilemez.
  • RAID denetleyicisindeki yapılandırmayı temizleyin.
  • Kasaya yapıştırılmış IP adresi, sunucu adı ya da parola yazılı etiketleri sökün.

Bu adımlar hem sizin güvenliğiniz için gereklidir hem de cihazın sorunsuz test edilmesini sağlar. Kilitli gelen bir sunucu süreci uzatır.

Diskler temizlendikten sonra cihazı satışa hazırlayabilirsiniz. Diskleri sunucuyla birlikte satabilir ya da elinizde tutabilirsiniz. İkinci durumda fiyat alma formunu doldururken diskleri yazmamanız yeterlidir.

Satışın geri kalan adımları için ikinci el sunucu nasıl satılır rehberine bakabilirsiniz. Çok sayıda cihazı birden elden çıkarıyorsanız silme işini baştan planlamanız gerekir. Bu konuyu veri merkezi taşıma ve toplu sunucu tasfiyesi yazısında anlattık.

Sık sorulan sorular

Diskleri söküp sunucuyu disksiz satabilir miyim?

Evet. Diskleri elinizde tutmak geçerli bir tercihtir. Teklif, forma yazdığınız parçalar üzerinden disksiz olarak hesaplanır.

Hızlı format atılmış bir diskten veri kurtarılabilir mi?

Büyük olasılıkla evet. Hızlı format yalnızca dosya sistemi kayıtlarını yeniler, diskin içeriğini silmez.

SSD üzerine yazma aracı çalıştırmak yeterli mi?

Tek başına güvenilir sayılmaz. SSD'ler işletim sisteminin erişemediği alanlar tutar, bu yüzden diskin kendi güvenli silme komutu tercih edilmelidir.

Diğer yazılar